Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego Sygnaliści - informacja dotycząca przyjmowania zgłoszeń wewnętrznych i zewnętrznych

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (Dz. U. z 2024 poz. 928),
• Zarządzenie Nr 6 Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia 3 lutego 2025 r. w sprawie procedury dokonywania zgłoszeń naruszeń prawa i podejmowania działań następczych w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. Urz. ABW 2025/1)

Kto może zostać sygnalistą

Sygnalistą może zostać osoba fizyczna, która zgłasza lub ujawnia publicznie informację o naruszeniu prawa uzyskaną w kontekście związanym z pracą, w tym: pracownik, pracownik tymczasowy, osoba świadcząca pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej, przedsiębiorca, prokurent, akcjonariusz lub wspólnik, członek organu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, osoba świadcząca pracę pod nadzorem i kierownictwem wykonawcy, podwykonawcy lub dostawcy, stażysta, wolontariusz, praktykant, funkcjonariusz w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2024 r, poz. 1121, 1243, 1562 i 1871), żołnierz w rozumieniu art. 2 pkt 39 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 248, 834, 1089, 1222, 1248, 1585, 1907 oraz z 2025 r. poz. 39).

Definicja naruszenia prawa

Zgodnie z ustawą naruszeniem prawa jest działanie lub zaniechanie niezgodne z prawem lub mające na celu obejście prawa, dotyczące:

1. korupcji;
2. zamówień publicznych;
3. usług, produktów i rynków finansowych;
4. przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
5. bezpieczeństwa produktów i ich zgodności z wymogami;
6. bezpieczeństwa transportu;
7. ochrony środowiska;
8. ochrony radiologicznej i bezpieczeństwa jądrowego;
9. bezpieczeństwa żywności i pasz;
10. zdrowia i dobrostanu zwierząt;
11. zdrowia publicznego;
12. ochrony konsumentów;
13. ochrony prywatności i danych osobowych;
14. bezpieczeństwa sieci i systemów teleinformatycznych;
15. interesów finansowych Skarbu Państwa Rzeczypospolitej Polskiej, jednostki samorządu terytorialnego oraz Unii Europejskiej;
16. rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, w tym publicznoprawnych zasad konkurencji i pomocy państwa oraz opodatkowania osób prawnych;
17. konstytucyjnych wolności i praw człowieka i obywatela - występujące w stosunkach jednostki z organami władzy publicznej i niezwiązane z dziedzinami wskazanymi w pkt 1-16.

Dane kontaktowe umożliwiające dokonanie zgłoszenia zewnętrznego

Sygnalista może dokonać zgłoszenia zewnętrznego przez:

1. wysłanie zgłoszenia w postaci papierowej na adres: Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego - Naczelnik Wydziału VIII Departamentu VI ABW, ul. Rakowicka 2a, 00-993 Warszawa; z dopiskiem „ZGŁOSZENIE ZEWNĘTRZNE do rąk własnych”;
2. wysłanie zgłoszenia w formie wiadomości elektronicznej na adres poczty elektronicznej: syqnalista@abw.qov.pl;
3. rejestrowaną rozmowę telefoniczną po uzyskaniu połączenia z numerem telefonu 22 58 57 400;
4. bezpośrednio, po uprzednim uzgodnieniu terminu spotkania, na adres poczty elektronicznej: sygnalista@abw.qov.pl - do protokołu spotkania.

W zgłoszeniu należy podać:

1. dane zgłaszającego, tj. imię i nazwisko, dane kontaktowe (adres korespondencyjny lub mailowy);
2. datę i miejsce sporządzenia zgłoszenia zewnętrznego;
3. dane osoby/osób, które dopuściły się naruszenia prawa, w tym imię i nazwisko;
4. opis naruszenia prawa, w miarę możliwości datę, miejsce i okoliczności zdarzenia;
5. informacje, czy zgłaszający wyraża zgodę na ujawnienie swojej tożsamości;
6. podpis zgłaszającego, za wyjątkiem zgłoszeń zewnętrznych dokonanych ustnie;
7. ewentualne materiały dowodowe.

Uwaga!!!

Zgłoszenia anonimowe nie są rozpatrywane.

Warunki objęcia sygnalisty ochroną

Sygnalista podlega ochronie określonej w przepisach rozdziału 2 ustawy od chwili dokonania zgłoszenia lub ujawnienia publicznego, pod warunkiem, że miał uzasadnione podstawy sądzić, że informacja będąca przedmiotem zgłoszenia lub ujawnienia publicznego jest prawdziwa w momencie dokonywania zgłoszenia lub ujawnienia publicznego i stanowi informację o naruszeniu prawa.

Tryb postępowania mający zastosowanie w przypadku zgłoszenia zewnętrznego

Do przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych oraz podejmowania działań dotyczących tych zgłoszeń właściwi są funkcjonariusze Departamentu VI ABW działający na podstawie imiennych upoważnień wydanych przez Szefa ABW.

Szczegółowy tryb postępowania mający zastosowanie w przypadku zgłoszenia zewnętrznego został uregulowany w Zarządzeniu Nr 6 Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia 3 lutego 2025 r. w sprawie procedury dokonywania zgłoszeń naruszeń prawa i podejmowania działań następczych w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. Urz. ABW 2025/1)

Termin przekazania informacji zwrotnej oraz rodzaj i zawartości takiej informacji

Organ przekazuje sygnaliście informację zwrotną w terminie nieprzekraczającym 3 miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia zewnętrznego. W uzasadnionych przypadkach organ publiczny przekazuje sygnaliście informację zwrotną w terminie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia zewnętrznego, po poinformowaniu o tym sygnalisty przed upływem terminu, o którym mowa w pierwszym zdaniu.

Organ informuje sygnalistę także o ostatecznym wyniku postępowań wyjaśniających wszczętych na skutek zgłoszenia zewnętrznego.

Zasady poufności mające zastosowanie do zgłoszeń zewnętrznych

ABW gwarantuje, że procedura zgłoszeń zewnętrznych oraz związane z przyjmowaniem zgłoszeń przetwarzanie danych osobowych uniemożliwiają nieupoważnionym osobom uzyskanie dostępu do informacji objętych zgłoszeniem oraz zapewniają ochronę poufności tożsamości sygnalisty, osoby, której dotyczy zgłoszenie, oraz osoby trzeciej wskazanej w zgłoszeniu. Ochrona poufności dotyczy informacji, na podstawie których można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować tożsamość takich osób.

Zasady przetwarzania danych osobowych

Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. doz. 1781) przepisów wskazanej ustawy oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/we (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. U. UE. L. z 2016 r. nr 119. str. 1: zm.: Dz. U. UE. L. z 2018 r. nr 127. str. 2 oraz z 2021 r. nr 74. str. 35) nie stosuje się do działalności służb specjalnych w rozumieniu art. 11 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2024 r. poz. 812, 1222. 1562. 1684. 1871 oraz z 2025 r. poz. 179).

Dane osobowe przetwarzane w związku z przyjęciem zgłoszenia lub podjęciem działań następczych oraz dokumenty związane z tym zgłoszeniem są przechowywane przez podmiot prawny oraz organ publiczny przez okres 3 lat po zakończeniu roku kalendarzowego, w którym zakończono działania następcze, lub po zakończeniu postępowań zainicjowanych tymi działaniami.

Charakter działań następczych podejmowanych w związku ze zgłoszeniem zewnętrznym

Przez działanie następcze należy rozumieć działanie podjęte przez Szefa ABW w celu oceny prawdziwości informacji zawartych w zgłoszeniu oraz w celu przeciwdziałania naruszeniu prawa będącemu przedmiotem zgłoszenia, w szczególności przez postępowanie wyjaśniające, wszczęcie kontroli lub postępowania administracyjnego, wniesienie oskarżenia, działanie podjęte w celu odzyskania środków finansowych lub zamknięcie procedury realizowanej w ramach wewnętrznej procedury dokonywania zgłoszeń naruszeń prawa i podejmowania działań następczych lub procedury przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych i podejmowania działań następczych.

Środki ochrony prawnej i procedura służąca ochronie przed działaniami odwetowymi oraz dostępność poufnej porady dla osób rozważających dokonanie zgłoszenia zewnętrznego

Środki ochrony prawnej przysługujące sygnaliście zostały opisane w rozdziale 2 ustawy. Zaznaczyć należy, że wobec sygnalisty nie mogą być podejmowane działania odwetowe ani próby lub groźby zastosowania takich działań. Sygnalista, wobec którego dopuszczono się działań odwetowych, ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w poprzednim roku, ogłaszane do celów emerytalnych w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, lub prawo do zadośćuczynienia.

Rzecznik Praw Obywatelskich udziela porad sygnalistom, osobom pomagającej w dokonaniu zgłoszenia, osobom powiązanym z sygnalistą, oraz osobom, których dotyczy zgłoszenie zewnętrzne, porad w przedmiotowym zakresie.

Warunki, na jakich sygnalista jest chroniony przed ponoszeniem odpowiedzialności za naruszenie poufności zgodnie z art. 16

Dokonanie zgłoszenia lub ujawnienia publicznego nie może stanowić podstawy odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności dyscyplinarnej lub odpowiedzialności za szkodę z tytułu naruszenia praw innych osób lub obowiązków określonych w przepisach prawa, w szczególności w przedmiocie zniesławienia, naruszenia dóbr osobistych, praw autorskich, ochrony danych osobowych oraz obowiązku zachowania tajemnicy, w tym tajemnicy przedsiębiorstwa, z uwzględnieniem art. 5 ustawy

(wyłączenia stosowania ustawy ujęte zostały w niniejszej informacji w punkcie Warunki objęcia sygnalisty ochroną), pod warunkiem że sygnalista miał uzasadnione podstawy sądzić, że zgłoszenie lub ujawnienie publiczne jest niezbędne do ujawnienia naruszenia prawa zgodnie z ustawą.

W przypadku wszczęcia postępowania prawnego dotyczącego odpowiedzialności, o której mowa powyżej, sygnalista może wystąpić o umorzenie takiego postępowania.

Uzyskanie informacji będących przedmiotem zgłoszenia lub ujawnienia publicznego lub dostęp do takich informacji nie mogą stanowić podstawy odpowiedzialności, pod warunkiem że takie uzyskanie lub taki dostęp nie stanowią czynu zabronionego.

Zgłoszenia wewnętrzne a zgłoszenia zewnętrzne

W przypadku, gdy naruszeniu prawa można skutecznie zaradzić w ramach struktury organizacyjnej zachęcamy do skorzystania z procedury zgłoszeń wewnętrznych.

Dane kontaktowe Rzecznika Praw Obywatelskich

Zgłoszenia zewnętrzne można kierować do Rzecznika Praw Obywatelskich, al. Solidarności 77, 00-090 Warszawa.

Organem publicznym właściwym do przyjęcia zgłoszenia zewnętrznego dotyczącego naruszenia prawa przez ABW jest Prezes Rady Ministrów albo Minister-Koordynator Służb Specjalnych, w przypadku jego powołania.